Światłowód · komórki · promieniowanie jonizujące

Życie obserwowane wewnątrz światłowodu.

Monitorujemy odpowiedź komórek na promieniowanie jonizujące za pomocą mikrownękowego światłowodowego interferometru Macha–Zehndera — bez znaczników i w czasie rzeczywistym.

setki pLobjętość próbki
real-timeodczyt optyczny
≈ 60 µmrozmiar wnęki
≈ 14 000nm/RIU · |SRI|
Microcavity In-line Mach–Zehnder InterferometerµIMZI
Numer projektu2023/49/N/ST7/03783
ProgramNCN PRELUDIUM 22
Finansowanie139 800 PLN
Okres realizacji2024—2026
01 / Projekt

Pytanie badawcze

Czy można zobaczyć odpowiedź komórki, zanim pokaże ją klasyczny test?

Klasyczne metody oceny hodowli komórkowej często wymagają przerwania eksperymentu, znakowania lub wykonania pomiaru tylko w wybranym punkcie czasu. µIMZI pozwala śledzić zmiany zachodzące w hodowli ciągle — poprzez światło prowadzone w jednym włóknie optycznym.

Główny cel

Opracować platformę µIMZI odporną na wpływ promieniowania i wykorzystać ją do analizy zachowania komórek poddanych ekspozycji jonizującej.

01

Fotonika

Mikrownęka wykonana laserem femtosekundowym w powierzchni standardowego światłowodu tworzy miniaturowy interferometr.

02

Biologia komórki

Komórki w objętości wnęki zmieniają lokalne warunki optyczne, dzięki czemu ich adhezję, morfologię i dynamikę można śledzić bez znaczników.

03

Radiobiologia

Promieniowanie gamma, rentgenowskie i wysokoenergetyczne cząstki wywołują odpowiedź biologiczną, której kinetykę chcemy uchwycić.

02 / Metoda

Jak to działa

Jeden światłowód. Dwie drogi światła. Jeden czuły odczyt.

W mikrownęce wiązka dzieli się: część światła przechodzi przez wnękę, a część pozostaje w rdzeniu włókna. Po ponownym połączeniu fal powstaje widmo interferencyjne wrażliwe na bardzo małe zmiany w otoczeniu komórek.

01

Mikrownęka

Otwarta struktura o objętości rzędu pikolitrów daje komórkom bezpośredni kontakt z polem optycznym.

02

Interferencja

Zmiany w hodowli modulują fazę i kształt widma światła propagującego przez µIMZI.

03

Ekspozycja

Układ monitoruje hodowlę przed napromienieniem, podczas eksperymentu oraz po ekspozycji.

04

Analiza

Sygnał optyczny zestawiamy z obrazami mikroskopowymi, dawką i czasem obserwacji.

Luka badawcza

Trzy rozwinięte dziedziny. Ich połączenie pozostaje niemal nieopisane.

Literatura osobno opisuje światłowodowe biosensory, odpowiedź komórek glejaka na promieniowanie oraz optyczne pomiary radiobiologiczne. W przeprowadzonym przeglądzie nie zidentyfikowano jednak pracy integrującej µIMZI z ciągłym monitorowaniem napromienianych komórek U‑251 lub komórek glejowych.

03 / Rezultaty

Wyniki udokumentowane publikacjami projektu

Każdy rezultat prowadzi do konkretnej pracy.

Poniżej pokazujemy wyłącznie wyniki opublikowane w ramach PRELUDIUM 22. Publikacje rozwijające tę samą platformę, ale powstałe poza projektem, są wyraźnie oddzielone w sekcji „Dorobek”.

Publikacja projektowaOFS 29 · SPIE · 2025

Cell movement monitoring using microcavity Mach-Zehnder interferometer

Połączono modelowanie FDTD z rejestracją widma µIMZI, aby interpretować wpływ ruchu, adhezji, zmian morfologii, proliferacji i ciągłości kilkumikrometrowej warstwy komórek śródbłonka na odpowiedź optyczną.

  • monitorowanie bez znaczników i w czasie rzeczywistym
  • interpretacja sygnału oparta na rozkładzie pola elektromagnetycznego
  • publiczny zestaw danych powiązany z publikacją
Publikacja projektowaIEEE SENSORS · 2025

Cell Culture Monitoring With Microcavity Optical Fiber Sensor and Microscopic Imaging

Po raz pierwszy bezpośrednio zestawiono jednoczesne obrazowanie mikroskopowe hodowli z optycznym odczytem µIMZI. Takie podwójne monitorowanie dostarcza informacji o kulturze również wtedy, gdy ciągłe obrazowanie nie jest dostępne.

  • bezpośrednia korelacja obrazu mikroskopowego i widma czujnika
  • minimalnie inwazyjna obserwacja hodowli
  • publiczny zestaw danych powiązany z publikacją

Prezentacje rezultatów

Pięć konferencji ujętych w raportach projektu.

05 / Zespół

Interdyscyplinarna współpraca

Fotonika spotyka biologię i fizykę promieniowania.

Projekt jest realizowany na Politechnice Warszawskiej pod kierunkiem Tomasza Gablera. Badania korzystają z kompetencji zespołów rozwijających mikrofabrykację światłowodową, biosensing i eksperymenty radiacyjne.

Tomasz Gabler, kierownik projektu
Kierownik projektu

Tomasz Gabler

Instytut Mikroelektroniki i Optoelektroniki
Politechnika Warszawska

tomasz.gabler@pw.edu.pl
Instytucje i zaplecze badawcze

Jednostka realizująca, instytucja finansująca oraz ośrodki związane ze współpracą i badaniami — nie jest to formalna lista partnerów projektu.

Źródła

Dowiedz się więcej o projekcie.